مذهب شيعه كه هستهء مركزى آن در زمان خود رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بوجود آمد شالودهء آن طبق تعاليم عاليهء پيامبر گرامى اسلام بدست تواناى امير المؤمنين عليه السّلام ريخته شد و پس از آن بوسيلهء فرزندان معصومش نشو و نما كرد ، از روز رحلت رسول خدا تا حدود قرن سوم هجرى گرفتار تقيه بود و شيعيان نمىتوانستند آشكارا عقايد خود را اظهار نموده و شاگردان مكتب على عليه السّلام غالبا در تبعيد و يا زندان بسر برده‌اند ، و گاهى نيز بدست دژخيمان بنى اميه و خونخواران جنايتكار تاريخ بقتل رسيده‌اند . از كسانى كه همان ابتداى كار گرفتار تبعيد و آزار و شكنجهء دستگاه جبارانهء خلفاء شد ، ابو ذر غفارى بود ، او كه از طرفداران امير المؤمنين عليه السّلام و شيعيان آن حضرت بود با شهامتى فوق العاده و ايمانى كامل بترويج هدف مقدس على عليه السّلام و شيعيان او پرداخت ، و در اين راه دچار شكنجه‌ها و آوارگيهاى زيادى شد ، و آخر الامر نيز در حال تبعيد با وضع رقت بارى در ربذه جان سپرد . ولى همان تبليغات مؤثر و استقامت او و ياران و همدستانش چون سلمان و مقداد و عمار و ديگران در برابر دستگاه جبار خلفا كار خود را كرد ، و اساس تبليغات دامنه‌دار و وسيع زير پردهء بعدى شد و در طول تاريخ اسلام و شيعه اثر خود را بخشيد ، تنها يك سفر ابو ذر بشام باعث ايجاد يك مكتب ريشه‌دار و عميقى از شيعه در حلب ، و جبل عامل و صور گرديد كه بعدها همان سرزمين ستارگانى درخشان و دانشمندانى بزرگوار مانند ابو الصلاح حلبى و شهيدين و شيخ بهائى و ديگران بعالم شيعه تحويل داد . شاگردان ديگرى نيز كه در مكتب مقدس على عليه السّلام تربيت يافته بودند در نواحى ديگر دست بتبليغات وسيعى زده و اساس مكتب شيعه را پايه‌گذارى كردند ، عمار بن ياسر و عبد اللَّه بن مسعود كه براى سركشى و اصلاح امور مسلمانان در زمان عمر بكوفه و عراق آمدند بهمكارى حذيفة و ديگران زبان بفضائل على عليه السّلام گشودند ، و كم و بيش در لفافه حقائق را گوشزد ميكردند و همان تبليغات شالودهء مذهب شيعه را ريخت و در طول تاريخ شيعه كوفه را به صورت يك سنگر محكم و مركز نشو و نماى شيعه و آن همه قيامهاى مسلحانه ضد بنى اميه در آورد . در ايران نيز در حدود سال 80 هجرى بهمت اشعريين در شهر قم مكتب شيعه پايه‌گذارى